İnişler ve çıkışlar

ABD'nin mali aşırılık ve hükümet müdahalesi tarihi
AP (New York, 30 Kasım 1930)

1791

İlk Banka
ABD'nin ilk bankası Hazine Bakanı Alexander Hamilton'ın önayak olmasıyla kuruldu. Mevduatlar bankanın 10 milyon dolarlık hissesinin satılmasıyla fonlandı.


1833
İkinci Banka

1812 Savaşı sırasında biriken borcu ödemek için kuruldu. 1833'te Andrew Jackson federal mevduatları bitirdi ve banka üç yıl sonra kapandı.

1837
Piyasa Paniği

Ülkede yaşanan ilk bunalım başını alıp giden emlak vurgunculuğu ve İkinci Banka'nın çökmesi yüzünden yaşandı. Yedi yıl süren yüksek işsizlik oranlarına ve ülkedeki 850 bankanın neredeyse yarısının batmasına yol açtı.

1870â€"90
Yeniden Yapılanma

Güney demiryolu ağı 1870'te 18 bin km iken 1890'da 47 bin km'ye ulaştı. Altyapı yatırımlarının ödenmesi için güneyli toprak sahiplerine vergiler kondu.

1890'lar
Panik 1
1893 paniği demiryolu atağından sonra geldi. Aşırı genişleme demiryolu şirketlerini vurdu. 500'den fazla banka iflas etti. Altın (kaplama) çağın sonu geldi.

1890'lar
Baronlar

Carnegie, Morgan, Rockefeller, Vanderbilt. Çelik endüstrisi, petrol ve yakıt ticaretinde yaşanan hızlı büyüme birkaç kişinin elinde biriken büyük bir servet anlamına geliyordu. Modern çağın şirketleri bu dönemde doğdu.

1907
Panik 2

1907 paniğinde New York Borsası yarı yarıya düştü ve binlerce işyeri kepenk kapattı. J.P. Morgan New York'taki bankalardan birinin çöküşünü önlemek için kendi servetini ortaya koydu.

1911
Güven Çöküntüleri
Amerikan Yüksek Mahkemesi, Sherman Rekabet Kanunu'nca Standard Oil'in "makul olmayan" bir tekel olduğuna karar verdi. 1914'te Federal Ticaret Komisyonu kuruldu.

1929
Yıkım

1920'lerdeki şahlanma Ekim 1929'da sona erdi. 30 milyar dolar New York Borsası'nda beş gün içinde buhar oldu ve İkinci Dünya Savaşı'nın başlangıcına kadar süren Büyük Buhran'a sebep oldu.

1933â€"36
Yeni Düzen

Roosevelt'in iktisadi planı New Deal ile Sosyal Güvenlik Kurumu, Federal Ulusal Mortgage Birliği (Fannie Mae), ABD'nin TMSF'si olarak bilinen FDIC ve ABD'nin SPK'sı SEC kuruldu.

1964
Kısa süreli yatırım yılları
1964'teki vergi kesintilerinin sonrasında ilk yıl GSMH yüzde 10 oranında yükseldi. 1961 ve 1968 arasında ortalama ekonomik büyüme yüzde 4,5 civarındaydı.

1973â€"74
Petrol Krizi

OPEC petrol üretimini sınırladı. Bir yılda petrolün varil fiyatı 3'ten 12 dolara yükseldi. Dow Jones yüzde 45 düştü. Bunu yüksek enflasyonlu durgunluk yılları takip etti.

1981
Damlama Teorisi

Reagan vergi oranlarını yüzde 60 oranında düşürdü. Zenginin parasının daha az varlıklılara geçeceği beklentisiyle, arz yanlı ekonomi politikalarını destekledi. Şirket satın alma ve birleşmelerinin sayısında patlama oldu.

1987
Kara Pazartesi
19 Ekim 1987'de Dow Jones Endeksi 508 puanlık düşüşle bir günde yüzde 22'lik değer kaybına uğradı. İki ay sonra Oliver Stone'un Wall Street filmi sinemalarda gösterime girdi. Açgözlülük iyi midir?

1989
Tasarruf ve Kredi Skandalı

1990'ların başında 747 tasarruf ve kredi şirketi çöktü; bu 160 milyar dolara mal oldu. Finansçı Charles Keating şirketi Lincoln Savings'in iflasının ardından sahtekârlıktan tutuklandı.

1988
Dudak Okuma

Partisinin Ulusal Kongresi'nde George H. W. Bush 80'lerdeki büyümenin devam edeceği beklentisiyle "Dudaklarımı okuyun, yeni vergi yok" dedi ama büyüyen açığı kapatmak için 1992'de vergileri yükseltti.

2001
Enron'un Çöküşü

Aralık 2001'de Houston merkezli enerji devi Enron ABD tarihinin en büyük iflasını açıkladı. Şirketin 60 milyar dolarlık piyasa değeri ve 2 milyar dolarlık emeklilik fonu vardı.

2000â€"02
İnternetin çöküşü

10 Mart 2000'de NASDAQ Endeksi 5048 puanla zirve yaptı. Ama sonra internet şirketleri tek tek çökmeye başladı. Piyasa değerleri 5 trilyon dolardan fazla olan bu firmalar silindi.

15 Eylül 2008
Lehman'ın Düşüşü

Lehman Brothers 600 milyar dolarlık borçla iflasını açıkladı. O gün Dow Jones Endeksi 11 Eylül'ü takip eden günlerden bu yana en büyük kaybını yaşadı ve 504 puan düştü.

2001
Bush'un Vergi Kesintileri

Önceki hükümetten kalan 128 milyar dolarlık bütçe fazlasının halka ait olduğunu iddia eden George W. Bush vergi kesintisine başladı. Görevini 455 milyar dolarlık bütçe açığıyla sonlandırdı.

2008
Karanlık Günler
Ekim'de Dow Jones yüzde 18 değer kaybetti. Fannie Mae ve Freddie Mac Eylül'de ulusallaştırıldı. Hazine Bakanı Paulson, 700 milyar dolarlık Kurtarma Programı'nı açıkladı. Aralık'ta otomobil sektörüne 17,4 milyar dolar verildi.

2009
Obama Çılgınlığı
Barack Obama başkanlık görevine başladı ve istihdamı arttırmak ve durgunluğa son vermek için 800 milyar dolarlık bir harcama paketi teklif etti. Teklif ABD Kongresi'nin her iki kanadından da onaylandı.

sayı: 17

Yorumlar
Member Comments

 
 
 

Geçen Temmuz'a kadar Rusya Devlet Başkanı'nın insan hakları danışmanlığını yapan Ella Pamfilova'yla röportaj...

 
 

Hosted Villas'taki köşkümde yüzme havuzu, iki teras, çatıda güneşlenme alanı, gül bahçesi ve ayrıca konsiyerj ve şoför bulunuyor. ...

 
The Peek
 
 

Film, coplarla dövülen, göz yaşartıcı gaza maruz kalan silahsız Filistinli protestocuları gösteriyor.

 
 
 
 

Neden artık tam demokrasi içinde yerini almalı? Ve neden askerler kadar siviller de bu konuda dersine çalışmalı?